Αν έχετε περπατήσει ποτέ κατά μήκος των ακτών της Κύπρου, ίσως έχετε παρατηρήσει ένα κομψό, σκουρόχρωμο θαλασσοπούλι σε κάποιο βράχο, με τα φτερά ανοιχτά σαν να ποζάρει. Είναι ο Μεσογειακός Θαλασσοκόρακας (Gulosus aristotelis desmarestii), ένα από τα πιο χαρισματικά θαλασσοπούλια της Κύπρου. Συγχέεται πολλές φορές με τον μεγαλύτερο μεταναστευτικό Κορμοράνο, ένα είδος που είναι συχνά πολύ πιο κοινό και πολυάριθμο.
Ο Μεσογειακός Θαλασσοκόρακας εξαρτάται από τις απρόσιτες ακτογραμμές και νησίδες του νησιού για φωλεοποίηση και από τη θάλασσα για τροφή. Ωστόσο, η ζωή του δεν είναι πάντα ήρεμη, αφού αντιμετωπίζει σοβαρές απειλές που θέτουν σε κίνδυνο το μέλλον του στο νησί μας. Λόγω των απειλών που αντιμετωπίζει και της μείωσης του ευρωπαϊκού πληθυσμού, το είδος ανήκει στο Παράρτημα Ι της Οδηγίας για τα πουλιά.
Τι απειλεί τον Θαλασσοκόρακα;
1.Τρωκτικά
Οι Μεσογειακοί Θαλασσοκόρακες φωλιάζουν σε απόκρημνους βράχους και απομονωμένες νησίδες – μέρη που φαίνονται ασφαλή. Δυστυχώς, τρωκτικά, όπως οι αρουραίοι, μπορούν να φτάσουν ακόμη και σε αυτά τα δυσπρόσιτα σημεία. Εκεί κατασπαράζουν αυγά και νεοσσούς, καταστρέφοντας συχνά ολόκληρες φωλιές. Για ένα είδος που γεννά λίγα αυγά κάθε χρόνο, οι απώλειες αυτές είναι ιδιαίτερα σοβαρές.
2.Ενόχληση από τουριστικά σκάφη
Η Κύπρος φημίζεται για τα καθαρά, γαλάζια νερά της, προσελκύοντας σκάφη αναψυχής, δύτες και εξερευνητές των ακτών. Αν και αυτό ωφελεί τον τουρισμό, μπορεί να δημιουργήσει έντονο στρες στα φωλιάζοντα θαλασσοπούλια. Σκάφη που πλησιάζουν υπερβολικά κοντά σε βράχους και νησίδες μπορεί να αναγκάσουν τους ενήλικες θαλασσοκόρακες να εγκαταλείψουν τις φωλιές τους, αφήνοντας αυγά ή νεοσσούς εκτεθειμένους σε θηρευτές ή ακραίες θερμοκρασίες και καιρικά φαινόμενα.
3.Παρεμπίπτουσα αλιεία
Ο Μεσογειακός Θαλασσοκόρακας είναι εξαιρετικός δύτης, κυνηγώντας ψάρια κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Στην Κύπρο έχουμε καταγράψει βουτιές σε βάθη μέχρι και 40 μέτρα. Ωστόσο, αυτή του η ικανότητα μπορεί να αποδειχθεί μοιραία. Τα πουλιά συχνά μπλέκονται κατά λάθος σε αλιευτικά δίχτυα ή πιάνονται σε παραγάδια κατά τη διάρκεια της αναζήτησης τροφής. Αυτή η «αόρατη» απειλή συμβάλλει στη μείωση των πληθυσμών του είδους σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
4.Εγκαταλελειμμένα αλιευτικά δίχτυα (Ghost nets)
Τα εγκαταλελειμμένα ή χαμένα αλιευτικά δίχτυα, γνωστά ως ghost nets, αποτελούν μια ακόμα απειλή για τον Μεσογειακό Θαλασσοκόρακα. Παραμένοντας στη θάλασσα για χρόνια, συνεχίζουν να παγιδεύουν θαλάσσια ζωή χωρίς έλεγχο. Κατά τη διάρκεια της κατάδυσης και της αναζήτησης τροφής, τα πουλιά μπορεί να μπλεχτούν στα δίχτυα αυτά, αδυνατώντας να απελευθερωθούν και συχνά οδηγούνται σε πνιγμό. Η παρουσία των ghost nets επιβαρύνει περαιτέρω ένα ήδη ευάλωτο είδος και εντείνει τις πιέσεις που δέχεται ο πληθυσμός του στη Μεσόγειο.
Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς;
Πώς μπορούμε όμως εμείς, ως πολίτες, να συμβάλουμε στην προστασία αυτού του ιδιαίτερου είδους; Με το να μοιραζόμαστε την ακτογραμμή με σεβασμό.
Ο Μεσογειακός Θαλασσοκόρακας αποτελεί μέρος της φυσικής κληρονομιάς της Κύπρου εδώ και αιώνες. Η προστασία του δεν σημαίνει τον αποκλεισμό του τουρισμού ή της αλιείας, αλλά τη σωστή διαχείρισή τους. Με τον έλεγχο των τρωκτικών, τον σεβασμό των περιοχών φωλεοποίησης και τη σωστή ενημέρωση μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι αυτό το εμβληματικό θαλασσοπούλι θα συνεχίσει να κοσμεί τις ακτές μας.
Πώς βοηθά το έργο Πανδώτειρα τον Θαλασσοκόρακα;
Το έργο Πανδώτειρα υλοποιεί στοχευμένες δράσεις για την προστασία του Μεσογειακού Θαλασσοκόρακα στην Κύπρο, βασισμένες στη γνώση και την επιστημονική παρακολούθηση.
Κάθε χρόνο η Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας μαζί με το BirdLife Cyprus, πραγματοποιούν καταγραφές αναπαραγωγής σε νησίδες και απόκρημνους βράχους όπου φωλιάζει το είδος. Με αυτό τον τρόπο παρακολουθούμε την κατάσταση και την τάση του πληθυσμού. Παράλληλα, δαχτυλιώνουμε πουλιά ώστε να μπορούν να τα αναγνωρίσουν, τόσο οι ερευνητές στο πεδίο, όσο και το κοινό. Αυτό μας επιτρέπει να μελετούμε την επιβίωση και τις μετακινήσεις των πουλιών. Επιπλέον, με την τοποθέτηση καμερών στις φωλιές, καταγράφουμε τη συμπεριφορά τους χωρίς όχληση, ενώ με τη χρήση δορυφορικών πομπών μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τις θαλάσσιες διαδρομές, τις περιοχές τροφοληψίας και τις απειλές που αντιμετωπίζει το είδος.
Στο άμεσο μέλλον, το έργο Πανδώτειρα θα προχωρήσει στην τοποθέτηση ενημερωτικών πινακίδων σε βασικές περιοχές για την ευαισθητοποίηση του κοινού, καθώς και σε δράσεις διαχείρισης του πληθυσμού των αρουραίων από σημαντικές περιοχές φωλεοποίησης. Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε ουσιαστικά την προστασία του είδους.
Μάθετε περισσότερα για το έργο Πανδώτειρα εδώ.
Συγγραφή: Ανταία Χρίστου (BirdLife Cyprus)
Συμβολή: Δρ. Νικόλαος Κασίνης (Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας)
Φωτογραφία τίτλου: Δρ. Νικόλαος Κασίνης
